بیست و هشتمین نشست «آیین آواز» به بزرگداشت ابوالحسن خان اقبال آذر خوانندۀ صاحب سبک و پرچمدار مکتب آوازی تبریز اختصاص داشت.

به گزارش تحولات، به همین مناسبت و در خلال برنامه‌هایی که باشگاه موسیقی ارسباران برای اقبال تدارک دیده بود، دو پژوهشگر هنر آواز دربارۀ سبک و سیاق و جزئیات آوازهای او سخن گفتند و سه خواننده نیز اجراهایی را با حال و هوای اقبال ارائه کردند.

ابتدا بخش‌هایی از فیلم مستند «وارث باربد» با موضوع زندگی و آثار اقبال برای حاضران در فرهنگسرای ارسباران پخش شد. سپس سبحان مهدی‌پور ـ خواننده و پژوهشگر جوان ـ روی صحنه آمد و به ایراد سخنانی درباره دوره‌های مختلف اجرایی آواز توسط اقبال به همراه پخش نمونه‌های صوتی مربوط به هر دوره پرداخت.

در ادامه مرتضی غزنوی ـ خواننده و مدرس آواز ـ به عنوان دومین سخنران با موضوع بررسی آوازی در دستگاه سه‌گاه با مطلع شعری «من خود ای ساقی از این شوق که دارم مستم/ تو به یک جرعه دیگر ببری از دستم» سرودۀ سعدی که از اقبال به یادگار مانده نکاتی را مطرح کرد.

او با استناد به همین آواز، ویژگی‌های آوازی اقبال را اینگونه برشمرد: آواز اقبال انرژیک، پرحجم، قوی، گسترده و درعین‌حال زلال و پرطنین بوده که از فیزیک خدادادی ریه و عضلات قوی، انرژی و نفس فراوان که از شرایط جغرافیایی و اجتماعی و سیاسی زمانش مایه گرفته و چنان انسجامی در آن پدید آورده که گویی سراسر حماسی و رزمی است. همچنین انتخاب ادیبانه شعر و تلفیق آن با موسیقی و همچنین اشراف و احاطه‌اش بر گوشه‌ها و ردیف‌ موسیقی سنتی ایران‌زمین و نیز استفاده به‌جا از تحریر و تنوع و پایان‌ناپذیری تحریر و ادواتی ازجمله ببم، جانم، لی‌لی، هارِ دل و … نیز زیروبم خواندن وی (در گوشه‌هایی مانند قرایی، عراق، چکاوک …) صلابت و جذابیتی را که خاص اقبال است تداعی می‌کند.

غزنوی اضافه کرد: اعتماد به‌ نفس بالای اقبال و شجاعت آوازخوانی در پرده‌های بالا که از روح بلند و آزادی‌خواهی وی سرچشمه گرفته است جذابیتی دوچندان به آثار او بخشیده است. به‌طوری‌که از قیدوبندها گذشته و هم‌زمان که گوشه‌ای را با غزلی از سعدی یا حافظ و خیام اجرا می‌کند، واژه‌های آذری و عربی یا محلی را با تناسب خاصی به کار می‌گیرد. به‌طوری‌که کوچک‌ترین خللی به آوازش وارد نمی‌کند.

غزنوی در پایان یادآور شد: زنگ صدای الماس‌گونه اقبال از شفافیت و درخشندگی بی‌نظیری برخوردار است و گرفتگی خفیف و حزن‌آلودی که بیشتر مربوط به کهن‌سالی او بوده، چیزی از صفات ناب و اصیل آوازش کم نمی‌کند، بلکه این گرفتگی را به حسن بدل می‌کند که با این گرفتگی از استحکام و زیبایی خاصی برخوردار است. علاوه بر موارد فوق اگر به انتهای نغماتی که اقبال در پرده‌های بالا اجرا می‌کند توجه کنیم ‌که وصف آن قابل‌گفتن و نوشتن نیست، سوز و حزنی زیبا و تأثیرگذار می‌شنویم.

انتهای پیام